Mâide Sûresi 44. Âyet

Elmalılı Tefsiri

اِنَّآ اَنْزَلْنَا التَّوْرٰيةَ فٖيهَا هُدًى وَنُورٌ hiç şübhesiz biz Tevratı bir hidayet ve nuru mütezammın olarak indirdik يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذٖينَ اَسْلَمُوا لِلَّذٖينَ هَادُوا bütün müslim olan, dinleri Allaha islâm ve inkıyaddan ıbaret bulunan Enbiya bununla Yehudîler hakkında hukm ederler.- Enbiyanın islâm ile tavsıfleri şerefi islâmı ibraz için bir sıfatı külliyyei mâdihadır ki Enbiya içinde «اِنَّ الدّٖينَ عِنْدَ اللّٰهِ الْاِسْلَامُ» olan islâm ile mütedeyyin olmadık hiç bir ferd bulunmadığını iş’ar ile Yehudîlere ta’riz ifade eder. Nazmın zâhiri bütün Enbiyaya şamildir ki hangisi olsa Yehudîler hakkında bununla hukm eder, binaenaleyh Muhammed de.... demek olur. Maamafih bu hukmün Yehudîler hakkında olması karinesiyle murad, Musâdan Isâya kadar olan Peygamberlerdir denilmiş. Ba’zıları da «الَّذٖينَ اَسْلَمُوا» dan murad, dini İbrahim üzere olan Enbiyadır demişler. İkrime «Muhammed ve andan evvelki Enbiya» diye tasrih etmiş, Hasen ve Suddî de «Yehudîlere hukmü haysiyyetiyle bilhassa Muhammed aleyhisselâm muraddır» demişler. Zira aslı masikaleh Muhammedîyi isbattır. Şu halde hasılı ma’nâ; Yehudîlere hakem mevkiinde bulunan her Peygamber bununla onlara hukm eder. Binaenaleyh Muhammed aleyhisselâm da.... Bunlardan maada وَالرَّبَّانِيُّونَ وَالْاَحْبَارُ bütün Rabbaniyyun ve Ahbar da.»- Rabbanî ve Rabbî kelimelerinin ma’nâsı sûrei Âli Imranda «وَكَاَيِّنْ مِنْ نَبِىٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثٖيرٌ» âyetinde geçmiş idi ki İlmi Abbastan rivayete göre «rabbanî, nâs üzerinde ilm ile icrayı siyaset eden ve büyük ilimden evvel küçük ma’lûmat ile terbiye eyleyen» erbabı ilim ve velâyet demek oluyordu. Ahbar da «حا» nın kesri veya fethiyle «حبر» in cemi’dir ki tahbir ve tahsin ma’nâsına hıbirden me’huz ve mürekkeb demek olan hıbr ile de münasebetdar olarak ilmi tahbir, ya’ni tahriren veya takriren tahsin ve tezyin-ü te’lif ederek tesbît ve idameye çalışan, yahud güzel kalem sahibi olan yüksek âlimler demektir. Esasında bu ma’nâ ile ulemai Yehuda ahbar denilmiştir. Fakat burada murad müstakîm ve tam ma’nâsile ahbar olan Fukahai Yehuddur. Zemahşerî der ki «Rabbaniyyun ve Ahbar, Harun aleyhisselâmın evladlarından tarikatı Enbiyayı iltizam eden zühhad ve ulemadırlar. İlh.»

Hulâsa yalnız Enbiya değil, vârisleri olan hakıkî rabbaniyyun ve ahbar, eimme ve fukaha dahi bununla hukmederler. بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتَابِ اللّٰهِ وَكَانُوا عَلَيْهِ شُهَدَٓاءَ Çünkü bütün bu Enbiya ve rabbaniyyun ve ahbar kitabullahı: Hakıkaten kitabullahtan olanı muhafazaya me’mur edilmiş ve bunun üzerine şahid olmuş bulunduklarından bu sebeb ve bu haysiyyetle öyle hukmederler.» -Ki bu muhafaza iki vechiledir: Birisi kalblerinde hıfz ve dilleriyle ta’lim-ü tedris ve beyan etmek, birisi de ahkâmına ittiba’ edib mucebince amel ederek hıfzeylemektir. Binaenaleyh فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوا بِاٰيَاتٖى ثَمَنًا قَلٖيلًا çünkü وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ her kim Allahın indirdiği kitab ile hukmetmez, onun hâkimiyyetini tanımazsa işte bunlar o kâfirlerdir. -Ki bunlar için azabı elîm, azabı mukîm vardır. Bunlar ateşten çıkmak isterler de çıkamazlar.

Biz Tevratı indirdirdik