İnşikâk Sûresi 1. Âyet

Elmalılı Tefsiri

اِذَا السَّمَآءُ انْشَقَّتْ Sema inşikak ettiği: yarıldığı veya parçalandığı - Semanın inşikakı, bu âlemin tebeddülü için fevkından gelen emri ilâhînin nüzul ve tehahhuk etmek üzere Semada zuhurudur. Bunun başlangıcı, infitar, nihayeti tayy: «يَوْمَ نَطْوِى السَّمَآءَ كَطَىِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ» sonra da «كَمَا بَدَاْنَآ اَوَّلَ خَلْقٍ نُعٖيدُهُ» mebdei gibi iadedir. Bu suretle inşikak bir taraftan Dünya Semasının yıkımı diğer taraftan uhra Semasının kuruluşudur. İnşikakın başlangıcı Sûrei Furkandaki «يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَآءُ بِالْغَمَامِ وَنُزِّلَ الْمَلٰٓئِكَةُ تَنْزٖيلًا» âyeti mantukunca Semanın gamâm ile yarılışı ve Melâikenin peyderpey indirilişi ve bu suretle emri ilâhînin gelmeğe başlayışı diye tefsîr olunmuşturki Sûrei Bakarede «هَلْ يَنْظُرُونَ اِلَّآ اَنْ يَاْتِيَهُمُ اللّٰهُ فٖى ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلٰٓئِكَةُ وَقُضِىَ الْاَمْرُ» âyeti mucebince kazai emir, bunun tamamı demektir. Gamâm, bulut veya ak bulut demek olan gamamenin cem’idirki Şıhabın beyanına göre inşikak sırasında hâdis olup içinde suhufı a’mal ile Melâike inecek olan bir dabab, ya’ni bir sis denilmiştir. Sema bidayeten bir duhan olarak yaratıldığı gibi Semanın herhangi bir tarafında ecramın birinde biemrillah vakı’ olacak bir infılaktan husule gelecek bir gamâm ile de Semada bir infıtar ve işkikak vukua gelmiş olur. Netekim Semanın infıtarı ile kevakibin intişarı beraber zikrolunmuştu. Kazıy haşiyesi Şihabda derki «يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَآءُ بِالْغَمَامِ» ile tefsîr olunması İbni Abbastan me’sûrdur. Bu olmasaydı burada onu terk etmek evlâ olurdu. Çünkü infi’al babından inşikakın ihtiyar olunmasında kemali kudrete ve sanki şakka ihtiyac yokmuş gibi inkıyada delâlet eden bir ma’na vardır. Zeccac «وَانْشَقَّتِ السَّمَآءُ فَهِىَ يَوْمَئِذٍ وَاهِيَةٌ» medlûlünce Kıyamet hevliyle inşikak edecek demiş, bunun gamâm ile olmasına münafî olmayacağı da söylenmiştir. Hazreti Alîden bir rivayette bu inşikakın Mecerreden olacağı da merviydir. Ba’zı âsarda «Mecer0re, Semanın kapısıdır» ehli Hey’et derlerki «Mecerre» histe temeyyüz etmiyen birçok yıldızlardır اه. Mecerrelerin seçilemiyen birçok yıldızlar mecmu’ası olduğunda eski ve yeni hey’etçilerin ittifakı var demektir. Yeni hey’etçilerin de kana’atleri budur. Ba’zı ifratçılar Mecerrelerin bir takım yıldızlar olduğunu yeni hey’etçiler yeni teleskoplarla keşf etmişlerdir zanniyle ileri geri birçok sözler söylüyorlarsa da bu yeni değildir. Şübhesizki bunların teşekkülünde câlibi dikkat bir hususiyyet vardır. Mecerreler bizim görebildiğimiz Semanın en yüksek bu’dunda bir mevkii mahsusta olduğundan oradan başlıyacak inşikakın mafevkten gelen bir inşikak demek olacağı da anlaşılır. Böyle bir infitar ile başlıyacak olan inşikak Semanın nihayet tayy ve kazai emre kadar gittikçe inkişaf eden bir takım safahatı vardırki bunlar «يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَآءُ بِالْغَمَامِ فَاِذَا انْشَقَّتِ السَّمَآءُ فَكَانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهَانِ وَانْشَقَّتِ السَّمَآءُ فَهِىَ يَوْمَئِذٍ وَاهِيَةٌ وَفُتِحَتِ السَّمَآءُ فَكَانَتْ اَبْوَابًا» âyetleriyle ifade olunmuştur. Burada bu inşikak safahatının mebdeinden müntehasına, ya’ni kazi emre kadar mecmuunun vaktına işaret olmak üzere «اِذَا» her cümlede tekrar olunmayıp Semaya aid «اِنْشَقَّتْ وَ اَذِنَتْ وَ حُقَّتْ» fiillerinin mecmuu bir «اِذَا» arza aid olanlar da bir «اِذَا» tahtinde cem olunarak iki «اِذَا» ile zikredilmiştir. Ya’ni Sema yarıldığı