Âl-i İmrân Sûresi 183. Âyet

Elmalılı Tefsiri

اَلَّذٖينَ قَالُوٓا اِنَّ اللّٰهَ عَهِدَ الخ Bu, yukarıdaki «الَّذٖينَ قَالُوٓا» ya sıfat olarak merbuttur. Zemm üzere nasb veya ref’i veya bedel olması da tecviz edilmiştir. Bu âyetin sebebi nüzulünde rivayet olunuyor ki rüesayı Yehuddan Kâ’b ibni Eşref ve Malik ibni Sayf ve Vehb ibni Yehuza ve Zeyd ibni Manuh ve finhas ibni Azura ve Hüyey ibni Ahtab gelmişler, Resulullaha «sen Allah tealânın seni bize bir Resul olarak gönderdiğini ve sana bir kitab inzal eylediğini iddia ediyorsun, halbuki Allah tealâ bize Allah tarafından gönderdiğini iddia eden bir Resul bize ateşin yiyeceği bir kurban getirmedikçe kendisine iman etmemekliğimize dair ahid vermiş ya’ni böyle emr-ü tavsıye eylemiştir. Binaenaleyh sen bu mu’cizeyi gösterirsen seni tasdik ederiz» demişlerdi, binaenaleyh bu âyet nâzil oldu. Bu ateşten murad Semadan bir fışıltı ile inen bir nârı beyza ve kurbanı yemesi de yakıb tabiati nariyyeye tahvil etmesi demek olduğu ve kurbanın kabulüne alâmet olmak üzere böyle bir nar ile ihrakı, Enbiyayı salife zamanında şayi’ bulunduğu da naklediliyor. Fakat bu mu’cize olmadıkca bir Peygamberin tasdık olunmaması hakkında Yehudîlere bir ahdi İlâhî mevcud olduğu da’vası Hazreti Peygambere iman etmemek için uydurulmuş bir kizb-ü iftiradan başka bir şey olmadığı da muhakkaktır. Çünkü bunun gayesi bir mu’cizesi olmasıdır. Ve Allah tealânın nâmütenahi mu’cizeler olmasıdır. Ve Allah tealânın nâmütenahi mu’cizeler halkına kudreti de ma’lûmdur. Şu halde buna diğer mu’cizelerden fazla bir kıymet atfedilmesi ve bunun iman için şartı evvel ahdolunması mahzı iftira olur. Bununla beraber bu kurban mes’elesinin bir müddet cereyan edib lisanı Mesih ile nesholunduğu da söylenmiştir. İşte Allah tealâ onların kizb-ü iftialarını ve fikirlerinin iman etmek maksadile bir mu’cize talebi olmayıb mahzı mükâbere olduğunu pek beliğ ve dakık bir surette beyan ile ilzam için buyuruyor ki: قُلْ قَدْ جَآءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلٖى بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذٖى قُلْتُمْ ya Muhammed sen onlara şöyle söyle: benden evvel size bir çok Peygamberler açık açık bürhanlar, mu’cizelerle ve o söylediğiniz kurban ve nâr mu’cizesile geldilerdi. Zekeriyya ve Yahya ve sair Enbiyayi Beni İsrail gelmişler ve Beni İsrail Peygamberleri olmaları haysiyyetiyle mu’cizat miyanında bu söylenen mu’cizeyi de elbet göstermişlerdi imdi فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ اِنْ كُنْتُمْ صَادِقٖينَ siz sözünüzün delâleti veçhile «bu kurban mu’cizesi gösterilirse iman edeceğiz» demekle sadık ve ciddî iseniz o Peygamberleri ne için katlettiniz ya? Ya’ni sizin ecdadınız onları katlettikleri gibi siz de elyevm onların fikr-ü mezhebinde bulunuyor. Ve onların katline râzi duruyor terviç ve tahsin ediyorsunuz, hâlâ inad ediyor, o Peygamberlere iyman etmiyor ve o katillerden tevbekâr olmuyorsunuz. Halbuki Muhammed Resulullaha iyman etmek için bütün bu Peygamberleri iyman etmek şarttır. Siz onları tasdik etmeden ve o günahlara tevbe etmeden Muhammedi tasdik etmiş olamazsınız, Ve mâdemki onlar kurban mu’cizesini de gösterdikleri halde hâlâ iyman etmiyorsunuz, o halde bedihidir ki bu gün taleb ettiğiniz bu mu’cizeye yine iyman etmiyeceksiniz. Binaenaleyh ahid da’vanız iftira olduğu gibi bu talebiniz de yalandandır. Bir iftirayı tasdık manâsını tazammun edecek bir mu’cize olamaz. Bu gün böyle bir şey gösterilmiş olsa, iddia edilen ahdin mevcudiyyetini tasdik demek olur. Allah tealâ bu iftirayı tasdik etmez ve siz hakikatte o Peygamberlerin Peygamber olduğunu bildiğiniz halde yakînen iyman etmediğiniz gibi bugün de öylesiniz. İşte ya Muhammed sen onları Kur’anın bu i’cazkâr cevâbiyle ilzam ve iskât et ve sakın müteessir olma, çünkü: