Talâk Sûresi 8. Âyet

Elmalılı Tefsiri

قَرْيَةٍ – Yukarılarda da geçtiği üzere karye Kur’anda, köy, şehir, memleket gibi cem’iyyet, medeniyyet mahalli olan yerlere ve ahalisine ıtlak olunur. Esasen ictima’ ma’nasından me’huzdur. Râgıb der ki: karye, Nâsın ictima’ ettiği mevzun ve Nâsın mecmuunun ismidir. Ve her birinde kullanılır. «وَسْئَلِ الْقَرْيَةَ» de müfessirînin çoğu ehli karye demiştir. Ba’zısı da demiştir ki hayır, burada karye kavmin kendileridir. «رْيَةً كَانَتْ اٰمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَاْتٖيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا وَكَاَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ هِىَ اَشَدُّ قُوَّةً مِنْ قَرْيَتِكَ» bu minval üzeredir. «لِيُهْلِكَ الْقُرٰى» kavlinde ise o, medînenin ya’ni medeniyyet yeri olan şehrin, memleketin ismidir. «مِنْ هٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ اَهْلُهَا» «مِنْ اَهْلِ الْقُرٰى» kavilleri de böyledir. Ve kuzatın ba’zısı Aliyy İbni Hüseyn radıyallahü anhüma Hazretlerinin yanına girip bana Allah tealânın «وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْقُرَى الَّتٖى بَارَكْنَا فٖيهَا قُرًى ظَاهِرَةً» kavlinden haber ver, bunun hakkında ülemanız - ya’ni ehli beyt üleması - ne diyorlar? Diye sormuş o, Mekke diyorlar demiş olduğu şöyle hikâye olunmuştur: sonra gördünmü? Dedi. Neyi? Dedim, ancak ricâli kasdeyledi, dedi. Bunun üzerine ben, o, kitabullahda nerede? Diye sordum cevaben dediki: Allah tealânın şu kavlini işitmedin mi «وَكَاَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ اَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهٖ» اه. Hasılı burada karye bir medeniyyet merkezi olan şehir ve hattâ şehirler mecmuu olan memleket ahâlisi kavm veya hukümdarları ma’nasına ehli karye demek olduğu anlaşılıyor. Çünkü Allahın ve Peygamberlerinin emrinden utüvv ile ısyan mekânın değil mütemekkinlerin işidir, azâbı tadan onlardır. Onların yüzünden memleketleri de harab olduğuna işaret için karye denilmişti. عَتَتْ – azgınlık, serkeşlik demek olan utüvvden