Naziât Sûresi 30. Âyet

Elmalılı Tefsiri

وَالْاَرْضَ Arza gelince بَعْدَ ذٰلِكَ دَحٰيهَا ondan sonra da onu bast edip döşedi - Semâyı halk-u tesviye ve gecesenin giderip gündüzünü çıkardıktan sonra Yer yüzünü üzerinde hayat ve süknâ kabil olacak vechile yayıp serdi, Arzın üzerinde yaşadığımız kışrını ondan sonra yaratıp döşek halinde döşedi.

دَحَا DEHA, bast etmek ma’nâsına dahv veya dahy dendir. Bast da döşek serer gibi yaymak, döşemektir. Bunun zâhiri de Arzın kendisinin daha evvel yaratılmış olmasıdır. Sûrei Bakarede «ثُمَّ اسْتَوٰٓى اِلَى السَّمَآءِ فَسَوّٰيهُنَّ», kezalik «حم فصلت» âyetlerinde Semânın tesviyesi Arzın ve mâfil’arzın halkından sonra gibi zann edilebilirse de orada «ثُمَّ» zamanda terâhî için değil, kelâmdan terâhîi rütbî için olmak lâzım geleceğini buradaki «بَعْدَ ذٰلِكَ» iyzar ediyor demektir. Bununla beraber burada şunu da nazarı i’tibare almak lâzım gelir ki Sûrei İsrada «فَمَحَوْنَآ اٰيَةَ الَّيْلِ» de geçtiği üzere İbni Abbastan varid olan rivayette Kamer, mahvedilmezden evvel güneş gibi parlak olduğu ve o zaman onun gece âyeti olmadığı beyan olunmuştu. Buna nazaran Arzın ilk hılkatinde ve Kamer sönmezden evvel Arzda gece karanlığı yokdu demektir. Ve o halde «وَاَغْطَشَ لَيْلَهَا» Kamerin sönmesiyle arz üzerinde gecenin karartılmış olmasını ifade etmiş ve Kamerin sönmesi de Arzın dahvinden evvel olduğunu da «بَعْدَ ذٰلِكَ» karînesiyle anlatmış olur. Şukadarki Kamerin ibtidai hılkati Arzın hılkatinden sonra olmak i’tibariyle Arzın hılkatinden sonra da semada bir tesviye yapılmış demek olacağını düşünmek ıktiza eder. Şimdi «دَحٰيهَا» yi beyan ve tefsîr ve tekmil olarak buyuruluyorki