Cuma Sûresi 2. Âyet

Elmalılı Tefsiri

هُوَ الَّذٖى o hakîm, azîz kuddus melîk olan ve Göklerde Yerde her şey kendisine tesbîh eden Allah sübhanehudur ki - izzet ve hikmeti asarından olarak بَعَثَ فِى الْاُمِّيّٖنَ رَسُولًا مِنْهُمْ ümmîler içinde kendilerinden bir Resul ba’s buyurdu - ki ümmîlerden murad Arablardır. Yukarılarda geçtiği üzere ümmî kelimesinde üç Mülâhaza vardır. BİRİSİ, Ümme mensub demektir ki anadan doğduğu hal üzere bulunan ya’ni okuması yazması, tahsili olmıyan demektir. «إِنَّا أُمَّةٌ أُمِّيَّةٌ لَا نَكْتُبُ وَ لَا نَحْسُبُ= biz ümmî bir ümmetiz yazı ve hısab bilmeyiz» diye varid olan bir hadîste bu ma’naya işaret buyurulmuştur. İKİNCİSİ, ümmete mensub demek olur. ÜÇÜNCÜSÜ, ümmülkuraya mensub, ya’ni Mekkeli demektir. Meşhur olan evvelkidir. Burada sözün gidişinden de maksad o olduğu anlaşılır. Ya’ni ibtidaî halde bulunan, henüz cehalet devrini yaşıyan Arablar içinde ölülerden hayatı fışkırtır gibi ilm-ü hikmet menbaı olan bir Resul gönderdi يَتْلُوا عَلَيْهِمْ اٰيَاتِهٖ üzerlerine Allahın âyetlerini okuyor. وَيُزَكّٖيهِمْ ve onları tezkiye ediyor - batıl akıdelerden, fena huylardan temizleyip feyızlandırıyor, fikirlerini açıyor, bütün âlemler içinde parlatıyor وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ ve onlara kitab ve hikmet öğretiyor - okuyup yazmayı ve kitabların en yükseği olan Kur’anı belletiyor. Sünen ve ehadîs ile icrayı ahkâm için naklî ve aklî ılimler ve ameller ta’lim eyliyor. وَاِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفٖى ضَلَالٍ مُبٖينٍ halbu ki bundan evvel o ümmîler açık bir dalâl içinde ne yapacaklarını bilmez, şaşkın bir halde idiler. Böyle iken Allah onlara içlerinden öyle bir Resul gönderdi