Câsiye Sûresi 5. Âyet

Elmalılı Tefsiri

وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ Gece ve gündüzün ıhtilâfında - değişmesinde yâhud birbiri arkasından gelmesinde, ki zamanın gidişini, ömürlerin geçişini gösterir. وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَآءِ مِنْ رِزْقٍ Ve Allahın Semâdan indirdiği rızıkta - ya’ni rızka sebeb olmak ı’tibariyle hem kudret ve hem rahmet cihetinden âyet olan yağmur ve kar da فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ indirip de onunla Arza hayat vermesinde - hayatın ilk alâmeti olan bir ihtizaz neş’esile toprağı deprendirip türlü türlü nebatlar, ekinler, meyveler yetiştirmesinde, hem de بَعْدَ مَوْتِهَا o Arzın ölümünden sonra - hayattan eser kalmayıp kuvvei namiyesi tükendikten, otlar kuruyup ağaçlar yapraklarını, meyvelerini döktükten sonra وَتَصْرٖيفِ الرِّيَاحِ ve rüzgârları çevirmesinde اٰيَاتٌ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ akıl edecek bir kavm için âyetler var. - Zamanın cereyanını ve ömrün geçişini ve zaman-ü mekân üzerinde Allah tealânın doğrudan doğru tesarrufatını gösteren bu tehavvülât, her tehavvülde bir Âhırete doğru gidildiğini ve kıyası temsilî tarikıyle ba’s ba’del’mevti ifâde ettiği cihetle bu âyetlerde bilhassa aklın, aklı husni isti’mal etmenin ehemmiyyeti tasrih olunmuştur ki bunda iki sahîfe sonra zikri gelecek olan dehrîlerin akıllarındaki noksana da bir tenbih vardır.